Bastırma, ruhsal dünyamızın en temel savunma mekanizmalarından biridir. Zorlayıcı, tehdit edici ya da kaygı uyandıran duygularla baş edebilmek için zihnimiz bazı içerikleri bilinçten uzaklaştırır. Bu sayede günlük hayatımıza devam edebiliriz.
Ancak her savunma mekanizması gibi bastırmanın da bir dengesi vardır.
Bastırma Ne Zaman Sorun Olur?
Bastırma çok kuvvetli hale geldiğinde kişi yalnızca acı veren duygularını değil, canlılığını da bastırmaya başlar. Başta öfke olmak üzere “tehlikeli” görülen duygular geri çekilir. Fakat ruhsallıkta duygular birbirinden tamamen ayrışmaz.
Ancak önemli nokta şu:
Bastırma unutmak değildir.
- İçerik bilinçten uzaklaşır.
- Ama ruhsal etkisi devam eder.
- Bilinç dışı tam da bu mekanizma sayesinde oluşur.
Freud’a göre bastırma olmasaydı bilinç dışından söz edemezdik.
Öfkeyi bastırırken:
- Neşe de silikleşebilir.
- Arzular geri çekilebilir.
- Yaratıcılık zayıflayabilir.
Kişi “sakin”, “uyumlu” ya da “sorunsuz” görünebilir. Fakat iç dünyasında bir donukluk hissi oluşur. Hayat sürer ama tadı azalır. Duygular vardır ama derinliği yoktur.
Duyguları Susturmanın Bedeli
Ruhsal enerji tek yönlü çalışmaz. Bir duyguyu tamamen devre dışı bırakmaya çalıştığımızda, çoğu zaman diğer duygular da bundan etkilenir.
Acıyı hissetmemek için kurulan güçlü savunmalar zamanla:
- Heyecanı azaltabilir,
- Spontanlığı köreltebilir,
- İçsel motivasyonu düşürebilir.
Bu durum dışarıdan “istikrar” gibi görünse de içeride bir canlılık kaybı yaşanır.
Amaç Bastırmayı Yok Etmek Değil
Psikolojik çalışmalarda hedef bastırmayı ortadan kaldırmak değildir. Bastırma, benliği koruyan bir mekanizmadır. Ama önemli olan, bastırılmış olanın yavaş yavaş taşınabilir hale gelmesidir.
Kişi öfkesini fark edebildiğinde,
Arzusunu sahiplenebildiğinde,
Üzüntüsünü yaşayabildiğinde,
canlılığı da geri gelmeye başlar.
Çünkü ruhsallıkta canlılık ve kırılganlık çoğu zaman birlikte var olur.